گفتم: چه می‌دانم، لابد این‌طوری خوش‌تیپ تری!
گفت: نچ!

گفتم: خب لابد فهمیدی این‌طوری حجابت کامل‌تره مثلاً!
گفت: نچ!

گفتم: ای بابا! خب لابد عاشق یکی شدی، اون گفته اگه چادر بپوشی بیشتر دوستت دارم!!
گفت: نزدیک شدی!

گفتم: آها!! دیدی گفتم همه‌ی قصه‌ها به ازدواج ختم می‌شوند؟ دیدی!!
گفت: برو بابا… دور شدی باز

گفتم: خب خودت بگو اصلاً

گفت: یک جایی شنیدم چادر، لباس “زهرا”ست، خواستم کمی شبیه “زهرا ” باشم.

نهفته راز «اذا زلزلت» به چشمانت
اگر اشاره کنی کائنات می لرزد

»هزار نکتهء باریک تر ز مو اینجاست «
بدون عشق تو بی شک صراط می لرزد

مگر که خار به چشمان خضر خود دیدی
که در نگاه تو آب حیات می لرزد

تو را به کوثر و تطهیر و نور گریه مکن
که آیه آیه تن محکمات می لرزد

کنون نهاده علی سر، به روی شانهء در
و روی گونهء او خاطرات می لرزد

غزل تمام نشد،چند کوچه بالاتر
میان مشک سواری، فرات می لرزد

سپس سوار می افتد، تو می رسی از راه
که روضه خوان شوی اما صدات می لرزد

و عصر جمعه کنار ضریح روی لبم
به جای شعر دعای سمات می لرزد …

شاعر:حمیدرضا برقعی

چکیده

تربیت مقوله ای مهم و زیربنـایی برای انسان است. دستیابی به کمالات انسانی و رسیدن به اهداف آفرینش در پرتو تعلیـم و تربیت صحیح میسر خواهد شد. در اسلام به مسئله ی تربیت و هدایت فرزندان بسیار تأکید شده است،به طوری که قرآن می فرماید کسی که یک نفر را تربیت نماید، مانند آن است که همه ی مردم را هدایت کرده است (مائده/32). بر همیـن اساس،کار انبیا و علما و مادران بسیار ارزشمنـد بوده و روی همین مبناست که رسـول خدا فرمودند بهشت زیر پای مادران است.

اولین مدرسه ی آدمی دامن مـادر است که خاستگاه سعـادت یا شقـاوت برای فرزندان است . به همین دلیل حضـرت علی ( ع) مسئولیـت زن را در منزل مجاهدانه دانسته و جهاد او را حسن سلوک در خانواده توصیـف کرده است. کسی که بیش از همه در میدان تعـلیم و تربیـت نقش ایفا می کند مادر است . حضرت فاطـمه زهـرا ( س) با ثبات عمـلی و تربیـتی و با حسن گفتار و رفتـار به تربـیت فرزندانـش پرداخت تا رسـالـت پیامبر اکـرم را ادا کند . مطـالعه شخصیت این بانـوی الهی انسان را با عالم برتر و با صفا تر آشنـا می کند و او را به سمـت چگونـه بودن و چگونه رفتن رهبری می نماید .

واژگان کلیدی: تربیـت ، حضرت فاطـمه (س) ، فرزنـدان ، مادران.

ابوبصير مى‏ گويد:امام صادق(ع) فرمود:

كودكان شيعيان ما را در عالم برزخ فاطمه زهرا(س) تربيت مى‏ كند و در روز قيامت ‏به پدرانشان تحويل مى ‏دهد.

منبع: مجلسي ، بحارالانوار، ج 6،‌باب 8، حديث 34، ص 229 نشر دار احياء التراث العربي، بيروت، 1403 ق.

برخى پدران و مادران به تصورى ناصحيح، گمان مى‏ كنند اختيار اظهار احساسات خود و اختيار فرزندان و اموال خويش را دارند و از اين روى مى ‏توانند به هر كس خواستند ببخشند. و از هر كه خواستند دريغ كنند. و به هر كس خواستند و به هر مقدارى كه دلشان خواست اظهار محبت و ابراز احساسات كنند و از اين روى به برخى كودكان خود توجه ويژه ‏اى مى ‏كنند، اظهار محبت ‏بيشتر، توجه زيادتر، كمك ‏هاى مالى و هديه ‏هاى فراوان‏تر به برخى كودكان نمونه‏ هاى بارز اين تبعيض در محبت است.

آنان با اين كار تخم دشمنى و كينه و حسادت را در دل پاك كودكان مى‏ كارند و چه ميوه اى تلخ و ناگوار و چه حاصلى شوم به دست مى ‏آورند.

برخى ديگر از پدر و مادران گمان مى‏ كنند كودكان توان فهم مسائل ارتباطى و عاطفى را ندارند و نمى‏ توانند محبتهاى آنان به ديگر كودكان را بفهمند و يا اينكه دل شكسته آنان را مى ‏توان با هديه‏ اى كوچك به دست آورد از اين روى به يكى از فرزندان توجه بى ‏حساب و به ديگرى بى ‏اعتنايى بى‏ اندازه مى ‏كنند و گاه مى ‏خواهند با هديه ‏اى جبران اين بى‏ توجهى‏ ها و عدم رعايت تساوى در اظهار محبت و ابراز احساسات را بنمايند.

آنان نمى ‏دانند كه هيچ نگاه محبت ‏آميز پدر و مادر به يكى از كودكان از ديد تيزبين ديگر فرزندان پنهان نمى‏ ماند و اثر سوء بياد مانده از يك رفتار تبعيض ‏آميز با هيچ هديه و سرگرمى از ذهن كودك زدوده نمى‏ شود.

در اين رابطه روايات بسيارى رسيده است ما تنها به دو روايت اشاره كرده سپس به اين نكته مهم در زندگى زهرا(س) توجه مى ‏كنيم.

امام صادق(ع) فرمود:

پيامبر اكرم(ص) مردى را ديد كه دو پسر داشت‏ يكى را بوسيد و ديگرى را نبوسيد. رسول اكرم‏ به او اعتراض كرده فرمود: چرا بين آن دو به تساوى رفتار نكردى؟

امام باقر(ع) فرمود:

به خدا سوگند برخى فرزندانم را بر روى زانويم مى‏ نشانم و بسيار به او محبت نموده از او تشكر مى‏ كنم با اينكه حق با فرزند ديگرم هست ولى براى حفاظت همان فرزند (كه حق با اوست) و نيز حفاظت‏ ساير فرزندانم اين كار را انجام مى ‏دهم تا برادران آنگونه كه با يوسف رفتار كردند با وى رفتار نكنند.

يعنى توجه كردن به فرزندى كه شايستگى آن را هم دارد (همانند يوسف پيامبر) باعث‏ شد ديگر برادران حسادت ورزيده و كينه او را به دل گرفته در چاهش بيندازند.از اين روى بايد همه فرزندان را احترام كرد، حتى آن را هم كه ظاهرا سزاوار احترام و توجه و محبت نيست مورد توجه و نوازش قرار داد.

علامه مجلسى مى‏ گويد: حسن و حسين(عليهما السلام) در كودكى خط مى‏ نگاشتند. امام حسن(ع) به امام حسين رو كرد و گفت: خط من از خط تو بهتر است. و امام حسين(ع) گفت: نه بلكه خط من از خط تو نيكوتر است.

پس هر دو نزد مادرشان شتافتند و گفتند: مادر، بين ما داورى كن. فاطمه(س) نخواست‏ يكى را بر ديگرى برترى داده و يكى را برنجاند از اين روى گفت: از پدرتان سؤال كنيد. آنان نزد پدر آمدند اما اميرالمؤمنين(ع) نيز نخواست ‏يكى را برترى دهد و ديگرى را آزرده خاطر نمايد فرمود: از جدتان رسول خدا(ص) بپرسيد. و چون آن دو نزد پيامبر اكرم(ص) آمدند. او فرمود: من داورى نمى‏ كنم …

تا اينكه بالاخره بنا شد فاطمه(س) مجددا بين آنها داورى كند در اينجا فاطمه(س) شيوه بسيار زيبا و هنرمندانه‏اى را انتخاب كرد، تا ضمن پايان گرفتن ماجرا هيچكدام ناراحت نشده ضربه عاطفى نبينند. آرى فاطمه(س) فرمود: من گردنبندى دارم كه داراى چند گوهر است. اكنون بند آن را مى ‏گشايم و آن گوهرها بر زمين مى ريزد شما گوهرها را از زمين برگيريد، هر كس تعداد بيشترى گوهر بدست آورده باشد خط او نيكوتر است…

و در روايتى ديگر اين جريان اينگونه بازگو شده است:

پيامبر اكرم(ص) در مسجد نشسته بود كه حسن و حسين(عليهما السلام) وارد شدند و امام حسن(ع) اظهار داشت:

پدربزرگ! من و برادرم حسين كشتى گرفتيم ولى هيچكداممان بر ديگرى پيروز نشد اكنون مى‏ خواهيم بدانيم نيروى كداميك از ما بيشتر است. پيامبر اكرم(ص) فرمود: اى عزيزان من دو پاره جگرم كشتى سزاوار شما نيست. برويد و خط بنگاريد. هر كدام خط او نيكوتر باشد، نيرو و توان او نيز بيشتر خواهدبود.

آن دو رفتند و هر كدام سطرى نگاشته آمدند و نوشته ‏هاى خود را به پيامبر دادند تا بين آنها داورى كند. ولى پيامبر نخواست دل آنان را بشكند از اين روى گفت‏ به سراغ پدرتان برويد. على(ع) نيز نخواست آنان را آزرده خاطر سازد و آنها را به سراغ فاطمه(س) فرستاد. فاطمه(س) به خاطر رعايت عواطف كودكانه آنان و نيازردن آنها پيشنهاد كرد رشته گردنبند خود را بگشايد و آنان گوهرهاى آن را برگيرند هر كدام گوهر بيشترى به دست آورد برنده مسابقه اعلام شود…

منابع:

روش ها و بینش های حضرت زهرا علیه السلام درباره یک زندگی زیبا،احمد لقمانی،انتشارت شفق،1386

براى تامين سلامت و حفظ كودك از بيمارى ‏ها، خطرات و مشكلات راههاى مختلفى وجود دارد. پدر و مادر آگاه سعى مى ‏كنند در كنار توجه به مسائل مهمى همچون رعايت ‏بهداشت، تغذيه سالم و كامل، بررسى رشد طبيعى كودك و مواظبت دقيق در مقابل خطرات و حوادث تنها به همين مسائل اكتفا نكنند بلكه براى حفظ و سلامت و سعادت كودك از راههاى ديگرى هم كه اسلام پيشنهاد كرده است، بهره جويند. برخى از اين راهها صدقه دادن براى كودك و عقيقه كردن براى اوست. اين نكته در زندگى زهرا(س) مورد توجه كامل قرار گرفته است.

امام صادق(ع) فرمود:

فاطمه زهرا(س) هر دو پسرش را عقيقه كرد و در روز هفتم تولدشان موى سر آنان را تراشيد و به اندازه وزن آن پولهاى نقره صدقه داد.

و در روايتى ديگر اضافه فرمود:

فاطمه زهرا(س) حسن و حسين را عقيقه نمود و به خانم قابله‏ اى كه در تولد آنان كمك كرده بود يك ران گوسفند و يك سكه طلا هديه داد.

متاسفانه در برخى موارد پدران يا مادران يا حتى خويشان دور و نزديك بدون توجه به بار فرهنگى اسامى تنها و تنها سعى در اعمال سليقه و تحميل پسند خويش نسبت ‏به كودك تازه به دنيا آمده دارند و گاه صحنه نامگذارى به ميدان كارزارى مى ‏ماند كه هر كسى سعى مى ‏كند طرف مقابل را مغلوب ومنكوب كند اكنون به نامگذارى كودكان زهرا(س) دقت كنيم. چگونه او با تمام قدرت علمى و توان معرفتى خويش براى تعيين نام كودك پيشقدم نشده و از على(ع) مى ‏خواهد كه او نام كودك را تعيين كند و على(ع) هم بر پيامبر اكرم و پدربزرگ كودكان پيشى نمى ‏گيرد و انتخاب نام كودك را به او واگذار مى‏ كند. و چون داورى به رسول خدا واگذار مى‏ شود، او كه شخصيت كودكان فاطمه(س) را شخصيتى ملكوتى و آسمانى مى ‏بيند براى اسم آنان نيز منتظر سروش غيبى مى‏شود. دقت ‏كنيم:

جابر بن‏ عبدالله انصارى مى‏ گويد:

چون امام حسن‏ مجتبى‏  متولد شد فاطمه(س) به على(ع) گفت:

يا على برايش نامى انتخاب كن. على(ع) فرمود:

هرگز به رسول خدا(ص) در نامگذارى فرزندم سبقت نخواهم جست، رسول خدا(ص) وارد خانه فاطمه(س) شد و كودك را گرفت و بوسيد و سپس دهان خود را بر دهان او گذارد … سپس در گوش راستش اذان گفت و در گوش چپش اقامه آن گاه روى به على كرده فرمود: چه نامى برايش برگزيده ‏اى؟ على(ع) فرمود:

هرگز بر شما پيشى نمى‏ گيرم! رسول خدا(ص) فرمود:

من نيز بر خداى خويش پيشى نمى ‏گيرم! پس خدا به جبرئيل فرمود: فرود آى و محمد را از جانب ما سلام و تهنيت گوى، و به او بگوى كه خدايت مى‏ فرمايد نام فرزند تو همسان نام فرزند هارون (جانشين و برادر حضرت موسى(ع) بايد باشد، پيامبر پرسيد: نام پسر هارون چيست؟ جبرئيل پاسخ داد: شبر. پيامبر فرمود:

به عربى چه ناميده مى‏ شود و جبرئيل پاسخ داد: حسن. پيامبر نام كودك را حسن گذاشت.

در جريان نامگذارى حضرت زينب سلام الله عليها هم جريان اينگونه بود.

چون زينب به دنيا آمد، رسول خدا صلى الله عليه و آله به سفرى رفته بود. فاطمه(س) به على عرض كرد: يا على! اسمى براى دخترت برگزين! على فرمود: فاطمه! صبر كن تا رسول خدا(ص) از سفر برگردد. پس از گذشت‏ سه روز پيامبر از سفر برگشت و به خانه فاطمه وارد شد. على(ع) عرض كرد:

اى رسول خدا(ص) خداوند به دخترت فاطمه دخترى عنايت كرده است اكنون نام او را برگزين.

رسول اكرم فرمود: دخترم نوزادت را بياور. زينب را به محضرش بردند او را در آغوش گرفت و صورتش را به صورت كوچك زينب نهاد و با صداى بلند گريست; تا آنجا كه اشك بر گونه‏هايش جارى شد.

زهرا(س) گفت: پدر جان چشمانت گريان مباد چرا مى ‏گريى؟ پيامبر(ص) فرمود: دخترم اين كودك پس از تو و من به مشكلات و امتحانات بسيارى گرفتار خواهد شد و مصيبتهاى بزرگى خواهد ديد.

آنگاه فرمود: اولاد فاطمه فرزندان خودم هستند ولى براى نامگذارى اين دختر منتظر سروش آسمانى مى‏ مانم. در اين هنگام جبرئيل فرود آمد و عرض كرد:

اى رسول خدا! خداى سلامت مى ‏رساند و مى‏ گويد نام اين كودك را زينب بگذار زيرا ما او را در لوح محفوظ زينب نام نهاده ‏ايم.

منابع:

زینب كبری /32 ، الطراز المذهّب ( تاسع حضرت زینب (س) ) :1/44

در این پست و پست های بعدی به نمونه‏ هايى از آموزه ‏هاى تربيتى زندگى زهرا(س) اشاره مى ‏كنيم:

آغاز تربيت

نكته بسيار مهمى كه بسيارى از پدران و مادران بدان توجه ندارند اين است كه تربيت كودك و نقش‏پذيرى او از نخستين لحظات زندگى او آغاز مى‏ گردد و كودك از لحظات آغازين تولد، آماده پذيرش نقشها و درسهايى است كه از طرف پدر، مادر، نزديكان و … به او ارائه مى ‏شود.

بسيارى از پدر و مادرها منتظر مى ‏مانند تا ساليان اوليه زندگى بهر شكلى بگذرد تا در ساليان بعد به تربيت كودكان خود بپردازند اما از دستورات اسلامى و نيز از سيره تربيتى فاطمه زهرا(س) مى ‏آموزيم كه پس از تولد و در اولين فرصتها بايد زمزمه توحيد در گوش كودكان طنين ‏انداز شود.

روح هشيار كودك در همان اوان نيز توان درك معارف والا را دارد و اين كلمات تاثير ويژه خويش را بر روح لطيف كودك مى‏ گذارند. به اين نمونه بنگريد:

چون هنگام ولادت كودك فاطمه(س) فرا رسيد، رسول خدا(ص) به اسماء بنت ‏عميس و ام‏ سلمه فرمود: نزد فاطمه بشتابيد و چون كودكش به دنيا آمد در گوش راستش اذان گوييد و در گوش چپ او اقامه بگوييد زيرا با هر كودكى كه اين گونه رفتار شود از شيطان ايمن مى ‏ماند.

يكى ديگر از اين آموزش هاى روزهاى آغازين زندگى لالايى‏ هاى فاطمه(س) است. لالائى كه معمولا همراه با در آغوش كشيدن كودك گفته مى‏ شود بهترين داروى آرامش‏بخش براى روان لطيف كودك است.

بدون شك پرآرامش‏ترين لحظات زندگى انسان و آسايش‏مندترين دقايق زندگى همان لحظه‏ ها و دقيقه ‏هايى است كه كودك همراه با آهنگ قلب مادر و با آواى مهرآميز او آرام ‏آرام به خواب مى ‏رود اگر در اين لحظات درسهاى ايمان و معرفت، جهاد و مبارزه و انسانيت و اخلاق به كودك داده شود بدون شك چونان نقشى بر سنگ در ضمير ناخودآگاه او جاى گرفته و سرلوحه زندگى فرداى او خواهد بود.

اينك به لالايى فاطمه(س) براى كودكش توجه كنيد:

فاطمه(س) به هنگام حركت دادن كودكش مى ‏گفت:

اشبه اباک یا حسن

و اخلع عن الحق الرسن

و اعبد الها ذا المنن

و لا توال ذا الاحن

حسن جانم، چونان پدرت على باش

‏و بند از پاى حق برگير

خدايى را كه بخشنده نعمتها است ‏بندگى كن

‏و با خطاكاران دوستى منما

منابع :

مناقب ابن شهر آشوب، ج3، ص 389.

بحارالانوار، ج59،ص 104.